NL is onvoldoende voorbereid op extreme regen

Nederland moet zich beter voorbereiden op de onveiligheid die ontstaat door extreme regen, concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het rapport 'Onveiligheid door extreme regen'. Daarbij doelen ze op wateroverlast, maar waar blijft de waarschuwing voor de onveiligheid die ontstaat door uitdagingen rondom waterkwaliteit?

Door klimaatverandering valt er vaker, meer en langduriger regen. Hierdoor ontstaat een serieus veiligheidsvraagstuk: extreme regen kan de veiligheid van de woon- en leefomgeving aantasten, fysieke en mentale gezondheidsklachten veroorzaken en zelfs maatschappelijke ontwrichting tot gevolg hebben wanneer vitale infrastructuur uitvalt en belangrijke voorzieningen als ziekenhuizen onbereikbaar worden. Het is van belang dat overheden, bedrijven en burgers zich meer bewust zijn van de onveiligheid door extreme regen en meer doen om de toenemende risico’s te beheersen.

De Onderzoeksraad pleit voor snel grootschalige klimaatadaptieve maatregelen, want extreme regen neemt sneller toe dan de realisatie van maatregelen in de praktijk. Het beleid vanuit de Rijksoverheid richt zich vooral op procesdoelen en mede daardoor blijft de realisatie van maatregelen in de praktijk achter. Er zijn concrete doelstellingen, bindende normen en kaders nodig, zoals wij ook concludeerden in workshop 2. 

Wat de Onderzoeksraad helaas volledig buiten beschouwing laat, is het veiligheidsrisico dat infiltratie van vuil afstromend hemelwater met zich meebrengt. Er worden wel zorgen geuit over dat bijna de helft van de
bestaande rioolstelsels gemengd is en dat bij hevige regen vervuild rioolwater via afvoerputten op straat en in gebouwen terecht kan komen. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, omdat ziekteverwekkers bacteriën en schimmels zich kunnen verspreiden. Echter, de noodzaak om afgekoppeld afstromend hemelwater te zuiveren wordt blijkbaar nog niet gevoeld. En met de nieuwe Kader-Richtlijn Water die in 2027 van kracht wordt, zal de noodzaak voor waterkwaliteit bewakening en bescherming alleen maar verder toenemen.

Ook afstromend regenwater is vuil, concludeerden we in workshop 1. En door o.a. industrie, landbouw, historische vervuiling en goedbedoelde maatregelen om de waterkwantiteit te beheersen, raakt het grondwater steeds meer vervuild. Dat brengt ook een gezondheidsrisico met zich mee. Grondwater is namelijk de belangrijkste bron voor drinkwater in Nederland. Naast vervuiling door industrie, landbouw en onveilige infiltratie kan door hogere grondwaterstanden tijdens extreem natte periodes de waterinname van drinkwaterbedrijven een mix van (doorgaans vuiler) oppervlaktewater en grondwater worden. Daarmee kunnen tot dan toe geïsoleerde pluimen van vervuiling zich door het grondwater verspreiden. Dat is een serieus probleem waar drinkwaterbedrijven nu mee zitten. 

Gelukkig is onze doelstelling het ontwikkelen van methodes om op een praktisch haalbare en betrouwbare manier de grondwaterkwaliteit in blauwgroen stedelijke infra projecten te beschermen. Hiermee kan water van straten lokaal, veilig en efficiënt voor infiltratie naar grondwater ingezet worden, om zowel wateroverlast bij regenval als watertekort voor stedelijk groen bij aanhoudende droogte op een ècht veilige manier te reduceren.